Paralotniarstwo

Paralotniarstwo jest obok lotniarstwa jednym z najczęściej uprawianych sportów lotniczych. Jego popularność najwyższa jest w Europie, zwłaszcza we Francji, choć i w Polsce nie jest to „zaniedbana” dziedzina sportu. Paralotniarstwo podobnie jednak jak lotniarstwo można zaliczyć zarówno do rekreacji, jak i do sportu. Wszystko bowiem zależy od tego, w jaki sposób zajmujemy się paralotniarstwem.

Można zajmować się tym jako sportem, przestrzegając różnych zasad, rywalizując z innymi osobami, bijąc rekordy. Częściej jednak jest ono postrzegane jako forma rekreacji czy sportu rekreacyjnego. Wśród sportów ekstremalnych czy sportów lotniczych jest jedną z najpopularniejszych ich form. Zawdzięcza to z pewnością przede wszystkim poczuciu wolności jakiego doświadczyć może każdy, kto choć raz spróbuje polecieć na paralotni. Wielu z nas w końcu niejednokrotnie marzyło, czy nawet śniło o tym, żeby móc latać. Paralotnia oraz motolotnia dają nam tę możliwość przynajmniej w jakiejś części. Wspominam tutaj zarówno o paralotniarstwie jak i lotniarstwie, gdyż obie te dziedziny są bardzo często mylone przez ludzi. To jednak co je dzieli bardzo łatwo odróżnić może każdy, nawet największy laik. Lotniarstwo jest bowiem lataniem dzięki stelażowi na którym opięte są skrzydła lotni. Paralotnia natomiast jest formą płatu niepodpieranego żadnymi stelażami czy innymi usztywnieniami.

Utrzymuje się podobnie jak spadochron tylko dzięki powietrzu. Paralotniarstwo nie jest zbyt starym sportem czy formą rekreacji, gdyż jego początek datuje się na lata siedemdziesiąte ubiegłego wieku. W Polsce ta forma ekstremalnego spędzania wolnego czasu pojawiła się niewiele później, gdyż w latach osiemdziesiątych tego samego wieku. Nadal jednak daleko nam do Francji, w której jest zarejestrowanych aż około dwudziestu pięciu tysięcy paralotniarzy. W Polsce natomiast jeszcze cztery lata temu, w roku dwutysięcznym szóstym zarejestrowanych było „zaledwie” tysiąc dwieście sześćdziesiąt jeden osób z uprawnieniami do latania na paralotni.

Lotniarstwo

Lotniarstwo jest zajęciem łączącym w sobie zalety zarówno sportu jak i rekreacji. Lotniarstwo nie jest sportem olimpijskim. Nie jest też sportem tak popularnym jak na przykład amatorskie sporty walki czy amatorska piłka nożna, jednak wśród sportów lotniczych odznacza się dosyć mocno. Latanie jakimikolwiek maszynami, czy to szybowcami czy samolotami myśliwskimi czy jakimikolwiek innymi wiąże się bowiem z dużym nakładem pieniężnym, jaki wnieść musi każdy, kto chce ów sport uprawiać. To dosyć mocno zawęża grono osób mogących podjąć się takiego zajęcia. Lotniarstwo natomiast pozwala uczestniczyć w jednym ze sportów związanych z lataniem nie zakładając od razu, że każda osoba uprawiająca ten sport musi dysponować pokaźną ilością gotówki.

To pozwala cieszyć się możliwością latania także osobom, których normalnie nie byłoby stać ani na samolot ani nawet na wypożyczenie samolotu. Sport ten jest o tyle niesamowity, że pozwala ludziom poczuć się tak, jak gdyby faktycznie potrafili latać. Sport ten czy też rekreacja, bo tak naprawdę lotniarstwo można nazywać różnie, pozwala na doświadczenia nieosiągalne w jakiejkolwiek innej dziedzinie sportu czy rekreacji pomijając oczywiście te lotnicze właśnie. Lotniarstwo jednak nadal wiele osób myli dosyć łatwo z paralotniarstwem, choć różnica jest wręcz banalna. W lotniarstwie dana osoba szybuje utrzymując się na stelażu do którego przyczepione są skrzydła lotni. W paralotni natomiast taki stelaż czy usztywnienie nie występuje i utrzymujemy się na czymś, co wygląda jak spadochron i zachowuje się podobnie.

Jak widać więc różnica jest dosyć znaczna, więc aż dziw bierze, że można w ogóle pomylić te dwie dziedziny sportów powietrznych. Metod latania z użyciem lotni jest kilka. Najpopularniejszą z nich bodaj jest zlot. Polega on na zbiegnięciu ze stromego zbocza w przepaść i naturalnym rozpoczęciu szybowania. Taki sposób dostarcza też chyba najwięcej wrażeń, gdyż biegnąc nad przepaść możemy się czuć jakbyśmy zaraz mieli runąć w dół. Istnieją jednak także motolotnie, w których używa się napędu pomagającego nam latać zdecydowanie dalej.

Akrobacja lotnicza

Jeśli osoby zajmujące się sportami lotniczymi czy sportem w ogóle miałyby określić który ze sportów lotniczych należy do tych najbardziej widowiskowych, z pewnością co najmniej połowa z nich powiedziałaby, że najbardziej widowiskowa jest akrobacja lotnicza. Akrobacja lotnicza dostarcza bowiem największych wrażeń właśnie zwykłemu widzowi, nie zaś samemu pilotowi, gdyż on widzi wszystko tylko i wyłącznie z punktu w którym się znajduje, czyli z kokpitu pilota.

Widzowie zebrani na ziemi widzą natomiast nie zwykły lot samolotów, lecz niesamowite podniebne kreacje. Akrobacja lotnicza nie jest jednak tylko i wyłącznie lotem kilku samolotów dzięki któremu obserwujemy niesamowite symetryczne tory samolotów nakreślone kolorowym dymem, lecz także jest to lot pojedynczej maszyny wykonującej różne figury w powietrzu. Akrobacją lotniczą jest każdy lot, w którym uczestniczy jedna bądź więcej jednostek powietrznych. Jeśli jest to grupa samolotów czy innych statków powietrznych, mówimy wówczas o akrobacji lotniczej grupowej. Taka akrobacja jest znacznie atrakcyjniejsza dla publiki, jednak jest także zdecydowanie bardziej niebezpieczna oraz trudniejsza w wykonaniu. O ile podczas zwykłej akrobacji lotniczej z „użyciem” jednego tylko samolotu zaangażowany jest tylko jeden samolot, o tyle w grupowej akrobacji lotniczej uczestniczy ich kilku i muszą być ze sobą perfekcyjnie zgrani, muszą rozumieć się najlepiej jak tylko można.

Podczas tak niebezpiecznych akrobacji wystarczy nieraz jeden błąd i życie w katastrofie stracić może kilka osób na raz, nie wspominając o zagrożonej publiczności zgromadzonej na ziemi oraz o ogromnych kosztach maszyn liczących miliony czy miliardy dolarów amerykańskich. Samoloty uczestniczące w takich akcjach to bowiem najczęściej myśliwce czy inne samoloty wojskowe, których utrzymanie jak i kupno jest niesamowicie kosztowne. Dlatego też tak wiele uwagi trzeba poświęcić treningom w wypadku takich akrobacji. Większość figur takich akrobacji jest normalnie nieużywana w zwykłym lotnictwie, stosowana jest tylko w akrobacji lotniczej. Figury te służą bowiem niemal tylko walorom artystycznym, w zwykłym locie nie mającym żadnego znaczenia.

Sporty lotnicze

Sport jest bardzo rozległą dziedziną jaką zajmują się ludzie. Nie jest to jednak oczywiście dziedzina wiedzy, a raczej inna sfera aktywności człowieka. Jest on jednak jedną z ważniejszych części naszego życia, przynajmniej wśród tych z nas, którzy jakiś sport uprawiają, bądź chociaż zajmują się rekreacją czy sportem rekreacyjnym. Niemniej jednak wysiłek fizyczny dla samej przyjemności ćwiczenia jest dla nas niemal niezbędny i żaden człowiek nie będzie się poprawnie rozwijał jeżeli nie będzie miał choć odrobiny ruchu. Dlatego między innymi sport obecny jest w szkołach jako obowiązkowy przedmiot szkolny. Sport jednak kojarzy nam się w dużej mierze z igrzyskami olimpijskimi. Niestety jednak nie każda dyscyplina sportowa „dostąpiła” zaszczytu znalezienia się w gronie dyscyplin olimpijskich, jednak nie można powiedzieć, że dyscyplina sportowa która nie znajduje się wśród dyscyplin olimpijskich jest gorsza. Przykładowo sporty lotnicze to grupa, spośród której żadna z dziedzin sportowych nie znajduje się wśród sportów olimpijskich. W niczym to jednak nie umniejsza dziedzinie jako takiej. Sporty lotnicze także dzielą się na wiele różnych typów, dzięki czemu większość ludzi z pewnością znalazłaby tu coś dla siebie, o ile nie boją się wysokości. Przykładowo w skład sportów lotniczych wchodzą skakanie ze spadochronem, akrobacja lotnicza, modelarstwo lotnicze czy kosmiczne, a także na przykład paralotniarstwo. Łączy je oczywiście jeden mianownik – zamiłowanie do lotu czy maszyn latających, w każdym bądź razie do tego grona zainteresowań. Nie musimy być od razu pilotami by móc uprawiać jakikolwiek sport lotniczy. Wystarczy nam nieco odwagi by skakać na spadochronie, pewne uprawnienia by latać na motolotni, czy też nieco sprawności manualnej by móc sklejać modele samolotów. Raczej niestety nie ma szansy na to, by sporty lotnicze kiedykolwiek pojawiły się na olimpiadzie, gdyż dosyć ciężko byłoby je oceniać, z pewnością istnieją także inne powody niewłączania żadnych sportów lotniczych do igrzysk olimpijskich letnich czy zimowych.

Wspinaczka

Wspinaczka jest bardzo specyficznym sportem, na tyle, że przez niektórych traktowana jest jako sposób na życie. Z definicji wspinaczka jest to przemieszczanie się w terenie na tyle stromym, że wymaga on użycia rąk, aby w ogóle utrzymać równowagę. Do wspinaczki zalicza się również bouldering, czyli wspinanie się na ogromne kamienie. Wspinacze wspinają się na następujące rodzaje skał: piaskowiec, zlepieniec, wapień, granit. Z nich zbudowane są góry czy skałki. Istnieją także sztuczne obiekty czy ścianki wspinaczkowe, które mogą być traktowane jako doskonałe mies=jsce dla ćwiczeń. Mimo tego, że podczas wspinaczki czasem trzeba przemieszczać się w poziomie, ruchy takie nie są już zaliczane do wspinaczki. Przemieszczanie się poziome nazywane jest trawersowaniem. Najbardziej podstawowym podziałem wspinaczki jest podział na: wspinaczkę klasyczną (w której sprzęt używany jest jedynie do asekuracji, a śmiałek przemieszcza się wyłącznie siłą własnych rąk i nóg), oraz wspinaczkę techniką sztucznych ułatwień (czyli przy użyciu haków, drabinek i innego sprzętu). Innym podziałem jest podział według terenu działania: wspinaczka na sztucznych obiektach – buildering, czyli wspinanie na budynki itp,; bouldering, czyli wspinaczka na wolnostojące skałki, wspinaczka skałkowa, wspinaczka piaskowcowa, wspinaczka skalna, wspinaczka górska (z podziałem na taternictwo letnie i zimowe oraz alpinizm – w górach z lodowcem), wspinaczka lodowa, wspinaczka mikstowa, z wykorzystaniem różnych technik, stosowana na przykład w Alpach, wspinaczka wielkościanowa oraz wspinaczka wysokościowa, do której należy himalaizm. Najczęściej wspinacze pracują w parach lub w trójkę, rzadkością jest wspinacza solowa. Jest ona również uważana za szczególną, gdyż wymaga wysokich umiejętności i odporności psychicznej. Biorąc z kolei pod uwagę rodzaj asekuracji, możemy wyróżnić wspinaczkę bez asekuracji, z asekuracją dolną, asekuracją górną (na drugiego, na wędkę). Istnieją także dwa wyjątkowo trudne rodzaje wspinaczki – ze względu na bardzo trudne warunki zalicza się do niej wspinaczkę zimową, oraz wspinaczkę nocną, na bardzo niesprzyjającą ciemność.

Windsurfing

Windsurfing jest to rodzaj sportu wodnego, uprawianego przy użyciu specjalnej deski oraz połączonego z nią pędnika żaglowego. Pędnik ten składa się z zespołu masztu, bomu oraz żagla. Wielkość żagla w dużej mierze jest zależna od masy ciała zawodnika. Windsurfing przypomina trochę żeglowanie, jednak używany do niego sprzęt jest inny. Deski stosowane do windsurfingu mają bardzo różną wyporność, od 60 litrów do nawet 300. Jak w wielu rodzajach sportu, tak również w windsurfingu istnieje wiele podziałów tej dyscypliny. Oto one: freeride, czyli właściwe pływnie na desce, właśnie pływanie tego typu uprawia na co dzień zdecydowana większość amatorów oraz w celach rekreacyjnych. W stylu freeride nie istnieją wymagania co do sprzętu. Innym typem windsurfingu jest freestyle, zwany też „wariacjami” na desce. Okazuje się, że jest to bardzo stara dyscyplina, ale ciągle się rozwija, gdyż deski stosowane do windsurfingu są coraz lżejsze i bardziej przystosowane do najróżniejszych tricków. Zakłada się, że ten styl będzie się rozwijał z każdym rokiem, gdyż tak naprawdę jedynym ograniczeniem dla windsurferów jest ich własna wyobraźnia. Dalej, wyróżniamy także styl zwany formułą, a są to już regaty wyścigowe. Od około 15 lat uznawana jest za najbardziej prestiżową dyscyplinę, regularnie odbywają się w niej zawody. Są one rozgrywane przy wiatrach o słabej bądź średniej mocy. Najbardziej utytułowanym zawodnikiem w tej dyscyplinie jest Polak, Wojciech Brzozowski, a więc Polacy mają wiele powodów do dumy. Inną dyscypliną jest slalom, jest ona równie stara jak sam windsurfing. Wyścigi czy też zawody indywidualne rozgrywane są na torze w kształcie ósemki. Z kolei stosowane pędniki są zdecydowanie za duże jak na panujące warunki, aby ułatwić pływanie. Bardzo ekscytującą dyscypliną jest speed – używane do niego deski są bardzo małe a żagle duże, co umożliwia rozwijanie dużych prędkości, nawet do 60 km/h. Bardzo popularnym stylem jest wave, czyli ujeżdżanie fal. Nie wykorzystuje się wtedy siły wiatru a jedyni ruch fal.

Nurkowanie

Nurkowanie jest zaliczane do jednego ze sportów ekstremalnych, ale oczywiście musi wtedy spełnić określone wymogi. Zazwyczaj nurkowanie ekstremalne polega na nurkowaniu bez żadnego sprzętu, tylko na wstrzymanym oddechu (tak zwane freediving). W normalnych warunkach jest to jednak sport bardzo popularny i dość bezpieczny, często traktowany jako forma rekreacji. Istnieje mnóstwo rodzajów nurkowania: snorkeling, czyli podziwianie podwodnego świata przy użyciu maski, fajki oraz płetw. Należy w tym wypadku unosić się tuż przy powierzchni wody, gdyż fajka jest dość krótka. Dalej: n. bezdechowe, czyli freediving, płetwonurkowanie – może się ono odbywać do głębokości 40 metrów, a zaczynać nurkować mogą już dzieci w wieku 10-12 lat, oczywiście na znacznie mniejszych głębokościach i koniecznie pod opieką instruktora, techniczne (dekompresyjne), przeznaczone tylko dla osób o wzorowym stanie zdrowia. Jest ono zdecydowanie bardziej skomplikowane, gdyż wymaga użycia różnego typu mieszanin do oddychania pod wodą. Nurkowanie dekompresyjne odbywa się na znacznie większych głębokościach. Innym ciekawym sposobem nurkowania jest nurkowanie wrakowe, czyli powiązane z penetrowaniem wraków zatopionych statków. Bardzo niebezpieczne i tylko dla profesjonalistów przeznaczone jest nurkowanie jaskiniowe. Nie ma wtedy możliwości wynurzenia się pionowo na powierzchnię, a zdarza się, że jaskinie są bardzo rozległe. Nurkowanie jest także traktowane jako praca, nazywane jest wtedy n. komercyjnym. Kandydaci na nurków zawodowych są specjalnie szkoleni i muszą odznaczać się wyjątkowymi umiejętnościami psychofizycznymi oraz być w stanie pracować w bardzo niekorzystnych, podwodnych warunkach. Najtrudniejszy rodzajem nurkowania jest nurkowanie saturowane, gdzie gazy wchłonięte przez organizm są na granicy norm. Nurkowanie wymaga użycia specjalnego sprzętu: maski, fajki, płetw, butli, kamizelki wypornościowej, skafandra, ciężarków, głębokościomierza, tabel nurkowych, manometru, latarki, ewentualnie narzędzi tnących.

Rajdy samochodowe

Jak wiadomo, we współczesnym świecie nie brak miłośników mocnych wrażeń w sporcie. Często zwykłe dyscypliny, jak biegi, skoki, pływanie czy mnóstwo innych zdają się być niewystarczające dla niektórych osób. Dlatego też istnieje osobna dziedzina sportu, zwana sportem ekstremalnym. W niej to amatorzy mocnych wrażeń z pewnością znajdą coś dla siebie. Jedni wolą skoki na spadochronie, bungee, sporty zimowe, nurkowanie, z kolei innych bardzo pociąga prędkość. Z pewnością więc odnajdą się w dyscyplinie, jaką są rajdy samochodowe. Jest ich wiele rodzajów, część nie zalicza się nawet do sportu ekstremalnego, jednak część tak. Rajd samochodowy polega na wyścigu na drodze zwykle otwartej dla ruchu ogólnego, drodze publicznej. Polega on na jak najszybszym przejechaniu danej trasy. Trasa składa się z odcinków specjalnych i to właśnie czas z nich jest zliczany do ogólnego czasu przejazdu. Zdarza się, że sędziowie nakładają kary czasowe w wypadku błędów. Załoga samochodu wyścigowego zawsze składa się z dwóch osób – kierowcy i pilota. Kierowca musi posiadać odpowiednie uprawnienia do kierowania samochodem rajdowym, słowem, nie może być to tylko amator ze zwykłym prawem jazdy. Musi także posiadać udokumentowane osiągnięcia z przejazdów w mniejszych klubach oraz należeć do klubu. Pilot z kolei jest osobą niemal niezbędną dla kierowcy, gdyż zna on dokładnie przebieg trasy i informuje kierowcę o czyhających na niego niebezpieczeństwach. W ten sposób kierowcy jest zdecydowanie łatwiej przejechać trasę, niż gdyby jechał samotnie. Z wyprzedzeniem dowiaduje się on o kolejnych zakrętach, możliwych utrudnieniach, wyskokach. Wtedy wie, że powinien się przygotować, przykładowo zmniejszyć prędkość przed ostrym zakrętem. Załoga złożona z kierowcy i pilota startuje w specjalnie do tego przygotowanych samochodach. Nie różnią się one aż tak od zwykłego samochodu osobowego, tak jak i on muszą być dopuszczone do ruchu. Zdarza się, że ich parametry i możliwości techniczne są zdecydowanie lepsze od zwykłego samochodu, dlatego też kierowca jest w stanie osiągać bardzo duże prędkości.

Bungee

Bungee, a raczej bungee jumping jest dyscypliną należącą do sportów ekstremalnych. Jest to taka dziedzina sportu, w której zawodnikom nie wystarczają zwykłe emocje, których dostarczają klasyczne dyscypliny. Są oni żądni większej ilości wrażeń, większej ilości adrenaliny. Zazwyczaj ludzie tacy charakteryzują się zwiększoną wytrzymałością fizyczną, o wiele lepszą kondycją oraz wyjątkową odpornością psychiczną. Nie obawiają się oni ryzyka, mają je we krwi i uprawianie sportów ekstremalnych, jak właśnie skoki na bungee sprawia im ogromną przyjemność. Do innych sportów ekstremalnych należą dyscypliny takie jak skoki ze spadochronem, wiele rodzajów wspinaczki, sporty wodne (windsurfing, kitesurfing), rajdy samochodowe czy wyczynowa jazda na rowerze górskim, deskorolce, łyżworolkach, hulajnodze. Skoki na bungee narodziły się na wyspie Pentecost, gdzie śmiałkowie, skacząc na linach, udowadniali plemieniu swoją odwagę i męstwo. Pierwszy skok we współczesności odbył się w kwietniu 1979 roku w Wielkiej Brytanii, w Bristolu, z mostu Clifton Suspension. Skoki na bungee polegają na skokach z dużych wysokości z przyczepioną najczęściej do kostek elastyczną liną. Lina ta zbudowana jest z setek cienkich, lateksowych gumek. Do skoków stosowane są różne grubości lin, są one zależne od wagi śmiałka. I tak lina cienka wykorzystywana jest u skoczków w przedziale wagowym 40-65 kg, lina średnia 65-90 kg oraz lina gruba przy wadze skoczka 90-120 kg. Są także cztery rodzaje uprzęży: lina owijana wokół kostek skoczka, na ciele, na biodrach, oraz specjalna uprząż na kostki. Rzadko zdarzają się wypadki, są one spowodowane zastosowaniem zbyt cienkiej liny. Istnieje wiele odmian skoków na bungee. Najpopularniejszy jest zwykły skok np. z mostu. Innym rodzajem jest wystrzeliwanie – wpięcie się w naciągnięte liny pomiędzy wieżowcami i wystrzelenie w górę. Istnieje także bungee-run, czyli naciągnięcie liny w gumowym tunelu i poziomy lot. Z kolei dream jumping to skoki z wieżowca, a lina jest rozpięta między dwoma budynkami.

Extreme Ironing

Z pewnością każdy z nas choć raz spotkał się kiedyś z jakąś dziwną dziedziną sportu. Dziedziny takie wydają się nam czasem wręcz nielogiczne i dziwi nas, że ktoś w ogóle uprawia taką dyscyplinę sportu. Najlepszym tego dowodem może być tak zwany Extreme ironing, którego historia zaczyna się wręcz prozaicznie. Jej twórcą jest Phil Shaw, zwany „Steam” (ang. „para”), Brazylijczyk, który po pewnym ciężkim dniu pracy chciał się nieco odprężyć i pójść wspinać się na pobliskie góry. Niestety, w domu czekała go sterta prasowania. Phil był jednak bardzo pomysłowy i postanowił połączyć przyjemne z pożytecznym i wyprasować rzeczy w pobliskich górach. Tak właśnie narodził się Extreme ironing – jedna z najdziwniejszych dyscyplin sportowych jakie kiedykolwiek wymyśliła ludzkość. Extreme ironing polega na prasowaniu w dziwnych miejscach, ekstremalnych warunkach, a także prasowanie rzeczy niezwykle dużych czy dziwnych. Sam twórca extreme ironingu jest właścicielem rekordu w wyprasowaniu najdłuższego elementu garderoby, który mierzył aż dwadzieścia metrów. Phil Shaw z racji tego, że stworzył ten sport, założył także biuro zajmujące się ustalaniem zasad, potwierdzaniem rekordów i załatwianiem wielu innych rzeczy związanych z tą nowatorską, jednak niesamowicie dziwną dyscypliną sportu. Biuro to nosi nazwę Extreme Ironing Bureau, co w polskim oznacza po prostu biuro ekstremalnego prasowania. Dyscyplina ta chociaż dziwna, jest najlepszym dowodem na to, że sport jest na tyle pojemną dziedziną, że nigdy raczej nie zabraknie ludziom pomysłów do tworzenia coraz to nowszych dyscyplin sportowych. Sam Sir Steve Redgrave, który jest pięciokrotnym złotym medalistą olimpijskim zaproponował już nawet radzie olimpijskiej włączenie extreme ironingu do sportów olimpijskich. Do tej pory jednak nie słyszeliśmy, by chociaż zastanawiano się nad tym krokiem, więc do ewentualnego włączenia extreme ironingu do sportów olimpijskich z pewnością będziemy musieli jeszcze dojrzeć. Na całym świecie jest w końcu na razie zaledwie około tysiąca osób uprawiających ten sport. Jeśli chodzi o włączenie sportu do olimpiady jest ich więc zdecydowanie zbyt mało, jednak z drugiej strony patrząc na dziwaczność tego sportu dochodzimy do wniosku że wcale tak mało to jednak nie jest.